Iruñeko Ziudadela

Gaur egun Iruñeko Ziudadelan barrena ibiltzea hiriaren bihotz-bihotzean dagoen gune berde handi batean paseatzea da; jendea bertara joaten da oinez ibiltzera, irakurtzera edo erakusketaren bat ikustera. Baina itxura lasai horren azpian Espainiako Errenazimenduko gotorlekurik nabarmenetako bat dago, XVI. eta XVII. mendeen artean eraikia eta Gaztelu Berria izenez ere ezaguna (castillo Nuevo, gaztelaniaz).

Bere izateko arrazoia militarra izan zen erabat. Iruñea, Nafarroako antzinako erresumaren hiriburua, funtsezko lekua zen Espainiako Koroaren defentsa-estrategian Antzinako Erregimenean, eta horregatik plaza gotor izendatu zuten. Izaera horrek mendeetan iraun zuen, eta ez zitzaion kendu 1964ko maiatzaren 21era arte; harrigarriro berria den data horrek neurri handi batean azaltzen du zergatik iritsi den barrutia hain osorik gure egunetara.

Gotorlekuaren zati handi bat zutik dago oraindik, eta haren kontserbazioa gure mugen barruan zein kanpoan aitortu da. 1973ko otsailaren 8az geroztik monumentu historiko-artistiko nazional izendatuta dago, eta, horrenbestez, kultura-intereseko ondasuna da monumentu kategorian. 2012an, gainera, Europar Batasunaren Kultura Ondarearen Europa Nostra saria jaso zuen Kontserbazio kategorian, baita publikoaren sari berezia ere; xehetasun horrek asko esaten du bisitatzen dutenek diotena maitasunaz.

Bidaiariak esperientzia bikoitza aurkituko du hemen: hiriaren iragan gerlaria gogorarazten duten harresi eta gotorleku-baluarteen artean paseatzea, batetik, eta kultur jardueretarako gune bihurtutako barruko eraikinak, bestetik. Merezi du presarik gabe denbora luzea ematea, historia militarraren eta antzinako gaztelu hau berenganatu duten iruindarren eguneroko bizitzaren artean nahi bezala ibiliz.