Iruñeko katedrala

Katedral gutxik ahalbidetzen dute Iruñekoak bezala bertan bizi zirenen eguneroko bizimodua hurbiletik ezagutzea. Edozein tenplu nagusitan espero litezkeen eliza, klaustroa eta sakristiez gain, hemen zutik diraute oraindik zillegiak, jangelak, kapitulu-aretoak eta logelak, kabildoaren bizitza komunitarioari lotutako gelak, Espainiako gainerako katedraletan mendeen joanean desagertuz joan zirenak. Horregatik jotzen da herrialdean gordetzen den katedral-multzorik osatuentzat.

Zalantzarik gabeko bitxia klaustroa da, XIV. mendean eraikia eta Europako gotikoaren mirarietako bat deritzona, bere mendeko onena dela esateraino. Merezi du presarik gabe ibiltzea, beste bitxikeria bati bila hasi aurretik: sukaldea, Europa osoan iraun duten sukalde gotikoen hiru adibide bakarretako bat, Erdi Aroko komunitate batek barrutik nola funtzionatzen zuen erakusten duen lekukotasun ezohikoa.

Jasokundeko Andre Mariari eskainitako eraikina, gaur egun Iruñeko eta Tuterako artzapezpikutzaren egoitza, hainbat garairen emaitza da. Oraindik gordetzen dira gela erromaniko batzuk, baina tonu orokorra XIV. mendetik XVI.era bitarteko gotikoak ematen du, eta estilo horretakoak dira bai eliza bai klaustroa.

Kontrastea mendebaldeko fatxadaren aurrean jartzean iristen da; fatxada nagusia da, XVIII. mendearen amaieran eraikia. Bere hizkera neoklasiko garbi eta neurritsuak penintsulako estilo horren lan garbien eta adierazgarrienetako bat bihurtzen du, eta barruan zain dagoen Erdi Aroko giroaren atari harrigarria da.

Ez da kasualitatea XX. mendearen erdialdean jakintsuen interesa piztu izana, hala nola Leopoldo Torres Balbás arkitektoarena, sakon ikertu baitzuen, edo Élie Lambert hispanistarena, Baionan jaioa eta gotiko espainiarrean aditua. Bisitatzean ulertzen da zergatik.