Artzain Onaren katedrala

Nahikoa da Donostiako erdigunean begiak altxatzea hura aurkitzeko: Artzain Onaren katedrala, gaztelaniaz Catedral del Buen Pastor, hiriko eraikin erlijioso ezagunena da, eta nahitaezko erreferentzia hiria zeharkatzen duen edonorentzat. Lehenik eta behin, bertikaltasun nabarmenak ematen du arreta, goialdera jotzeko bulkada horrek bihurtzen baitu haren silueta Gipuzkoako hiriburuko irudirik bereizgarrienetako bat.

Ez da presentzia kontua soilik. Artzain Ona Gipuzkoa osoko elizarik handiena ere bada, eta, beraz, bisitan aldi berean antzeman daitezke multzoaren eskala eta diseinua zer arretaz landu zen. Merezi du lasai inguratzea sartu aurretik, haren bolumenak eta lerro igokorrek inguruko hiri-espazioa nola antolatzen duten ikusteko.

XIX. mendearen azken urteetan eraiki zen, historizismoen garai betean, arkitektoek eta sustatzaileek Erdi Aroko iraganera begiratzen zutenean inspirazio bila. Emaitza eraikin neogotiko bat da, katedral gotiko handien hizkera bere garaiko sentsibilitatearekin berrinterpretatzen duena. Gotikoa gogorarazteko asmo horrek azaltzen du, hain zuzen, altuerari eta igoera-sentsazioari ematen zaien garrantzia, bisitariak berehala sumatzen dituen ezaugarriak.

Bitxia bada ere, eliza ez zen katedral gisa jaio. 1953an lortu zuen maila hori, Donostiako elizbarrutiaren egoitza bihurtu zenean; elizbarruti hori Iruñeko artzapezpikutzaren barruan dago. Harrezkero, elizbarrutiko eliza nagusia da, eta haren eginkizun instituzionala balio arkitektonikoari eta hiriaren irudian duen pisuari gehitzen zaio. Ezinbesteko geldialdia XIX. mendearen amaieran eratuz joan zen Donostia ulertzeko.