Alquezar

Alquezar hobeto ulertzen da bere jatorritik abiatuta: muga-gotorleku bat izan zen. IX. mendean, Jalaf ibn Rashidek gaztelu bat eraikiarazi zuen hemen, eta Barbastroren eta Barbitaniarako sarbidearen defentsa nagusi bihurtu zen Sobrarbeko erresuma kristauen aurrean. Bokazio militar horrek bizirik dirau oraindik Barbastroko Somontanoko herri honetan, 2015etik Espainiako herririk politenetako bat izendatua.

Izenak berak ere bere iragan andalusiarraren oihartzunak gordetzen ditu, nahiz eta azalpen bakarra ez dagoen. Alcázar hitzetik etor daiteke, jauregia zein gotorlekua adierazten duen hitzetik, eta horrek iradokiko luke zer zeregin zuen mendetasun musulmanaren mugetan. Beste hipotesi batek ibai baten ura moztu eta ureztatze-kanaletara bideratzeko obrekin lotzen du: harriz, lurrez eta egurrez egindako eraikuntzak, gaztelu bat gogorarazteko bezain sendoak.

Konkista kristauaren ondoren, Alquezar betez betean sartu zen Aragoiko erresumaren historian. Santxo Ramirezek 1067an eskerrak eman zizkion Fanloko abadeari herriko dorrea eraikitzeagatik, foruak eman zizkion 1069an eta pribilegio berriak 1075ean, sarrazenoen setioa altxatu zenean. Alfontso I.a Borrokalariak berriro eman zizkion foruak 1125ean, eta Jakue I.ak 1245ean Santxo Ramirezenak berretsi zituen, azoka eta merkatua egiteko eskubidea gehituta.

Ondorengo mendeek erakusten dute zenbaterainoko gutizia pizten zuen gune honek. Jakue I.ak eliza Tortosako apezpikuari eman zion, eta gaztelua eta herria Artal de Focesi; eta Pedro IV.aren erregealdian plaza hainbat aldiz aldatu zen eskuz: Pedro Jordán de Urriési saldu zioten, Gonzalo Gonzálezi laga zioten Riclaren truke, eta azkenean erregeak berriro erosi zion Violante de Urreari 1380an. Alquezarren barrena ibiltzea, neurri handi batean, errege, jaun eta foruen kontakizun luze hori bere gazteluaren inguruan idatzita zeharkatzea da.