Almodóvar del Río

Almodóvar del Río Guadalquivir ibaiari begira dago, Erdiko Haranaren bihotzean, Kordobako probintzian, eta Gazteluko muinoa da bertako protagonista nagusia. Muino horrek milaka urtez erakarri ditu biztanleak: haren mazeletako koba txiki batean Kalkolitoko aztarnak agertu ziren, eta gailurrean Azken Brontze Aro Orientalizatzailearen eta kultura iberiarraren arrastoak aurkitu dira, banda eta zirkuluz margotutako zeramika bereizgarriarekin.

Mundu iberiar hartatik dator lekuko piezarik iradokitzaileenetako bat: K.a. IV. eta III. mendeen artekoa den harrizko friso bat, ehiza bat kontatzen duena. Bertan, zenbait zaldizko orein baten atzetik doaz, eta haien ondoren astoek tiratutako gurdi bat, eta eszena horrek bisitaria hurbiltzen du Erroma baino askoz lehenago lur hauetan bizi zirenen eguneroko bizitzara.

Hala ere, historia lehenago ere hasten da. Udalerrian Behe Paleolitoko aztarnategiak dokumentatu dira, trenbide-geltokiaren ondoan edo Temple eta Mochos bezalako erreken bokaleetan, non harri biribilduak eta aurpegi biko tresnak agertu ziren. Guadalquivir eta Guadiato ibaien bat-guneak ere garai historikorako trantsizioaren aztarnak gordetzen ditu.

Erromatarrekin, gune nagusia muinoaren inguruan eta egungo herriaren iparralderantz hedatu zen; han anforak, txanponak eta hilobiak azaleratu dira. Carbularekin identifikatu ohi da, zalantzarik gabe ez bada ere: Pliniok bere Historia Naturalean aipatzen duen herrixka gotortua, gerora Colonia Patricia Cordubaren lurraldean txertatua. Olibondoari emandako lurra izan zen: ibaiaren ondoko lantegietatik —Cortijo de Rojas, El Temple, El Sotillo edo Villasecakoetatik, besteak beste— anforatan ontziratutako olio kopuru izugarriak ateratzen ziren.

Nekazaritzako distira horri ingeniaritza hidrauliko aipagarriko lanak gehitzen zaizkio, hala nola Cortijo Nuevoko eta Fuenrealeko lurpeko akueduktuak. Eta bizitza ez zen gelditu Inperioaren amaierarekin: VI. eta VII. mendeetako hilarri-inskripzioek baieztatzen dute lekua bisigodoen garaian ere bizilagunez beteta egon zela, geruzaz geruza irakurtzen den historia luzatuz.