Estibalizko Andre Mariaren santutegia

Arabako hiriburutik oso gertu, Argandoña herri txikian, Araban denek izenez ezagutzen duten leku horietako bat dago: Estibalizko Andre Mariaren santutegia. Bere ospea ez da kasualitatea. Santutegi ospetsua da, lurraldearen memorian berezko pisua duena, eta ia derrigorrezko bisita Gasteizen inguruko ondarea hirigunetik harago ulertu nahi duenarentzat.

Argandoña Gasteizko udalerrikoa da; beraz, hirian ostatu hartzen duen bidaiariarentzat erraza da Estibalizera hurbiltzea. Txango laburra da, eta kaleetako zalaparta Andre Mariaren debozioko leku baten giro lasaiagoarekin trukatzeko aukera ematen du. Izena ematen dion Ama Birjinari eskainia dago, eta arabar askorentzat erreferente izaten jarraitzen du.

Multzoaren balioa duela ia mende bat aitortu zen ofizialki. 1931ko ekainaren 3ko dekretuz, santutegia monumentu historiko-artistiko izendatu eta Altxor Artistiko Nazionalean sartu zuten; garai hartan, herrialdeko eraikinik garrantzitsuenentzat gordetako bereizgarria zen. Gaur egun ere ondare-babesik handiena du kultura-ondasun gisa, eta horrek argi erakusten du zer garrantzi ematen zaion Arabako ondare historikoaren barruan.

Komeni da Estibalizera presarik gabe joatea, lasai ibiltzeko eta xehetasunei erreparatzeko astia hartuta. Debozioak nahiz arteak eta historiak erakarrita iritsi, bisitariak aitortza-ibilbide luzea duen lekua aurkituko du, Gasteizen eta inguruetan egiten den edozein egonaldi modu naturalean osatzen duena.