Gaztelugatxeko Doniene ermita

Bizkaiko kostaldean irudi gutxi dira Gaztelugatxekoa bezain ezagunak: Bermeoren parean itsasotik ateratzen den uharte harritsua, kontinentearekin bi arkuko zubi baten bidez lotuta dagoena. Goiko puntan Doniene ermita dago zain, paisaia eta historia eskutik helduta doazen ibilbide baten helmuga.

Santutegiaren sustraiak Goi Erdi Arora arte iristen dira. X. mendekoa dela uste da, nahiz eta aurkikuntza batzuek IX. mendea ere iradokitzen duten; horrek, beraz, inguruko gune erlijioso zaharrenen artean kokatzen du. Gainera, merezi du historialari baten begiekin begiratzea, ermita ez baitzen lur birjinean eraiki: Nafarroako Erresumari lotutako gaztelu bat zegoen lekuan dago.

Gotorleku hark bere loraldia bizi izan zuen gaztelar tropek setiatu zutenean, hura hartzea lortu gabe. Ez da zaila zergatia ulertzea, uhartearen kokapenari begiratuz gero: urak isolatuta dago, eta pasabide estu batetik soilik irits daiteke bertara. Defentsa-iragan horrek neurri handi batean azaltzen du lekuaren izena bera, eta bisitari interes-geruza bat eransten dio, debozioaz haratago doana.

Ingurune naturalak eraikinak adina arreta merezi du. Gaztelugatxek, ondoko Aketxe uhartearekin batera, biotopo babestu bat osatzen du, Bakiotik Matxitxako lurmuturreraino hedatzen dena, dagoeneko Bermeoko udalerrian, Bizkaiko golkora begira. Kostalde malkartsu eta basati hau lasai ibiltzeko eta Kantauri itsasoaz bere egoerarik garbienean gozatzeko gonbita da, ermitara igo aurretik edo ondoren.