Aljaferiako jauregia

Gutxitan izaten da aukera harresi batzuk zeharkatu eta, bat-batean, mundu soil batetik beste mundu fin batera igarotzeko. Horixe zen, hain zuzen ere, Aljaferia eraiki zutenen asmoa: hamasei dorre erdizirkularrez indartutako barruti angeluzuzen baten atzean barrualde jantzi eta delikatu bat ezkutatzen zen, Saraqustako errege hudiek goza zezaten pentsatua. Haren egileak, al-Muqtadirrek, «Alaitasunaren jauregia» deitu zion bere poemetan, eta Abu Jaafar izenetik dator, bilakaera fonetiko luze baten ondoren, Aljaferia izena.

1065 eta 1081 artean eraiki zen, kapitel batzuetako inskripzioetatik ondorioztatzen diren datak; haietan, erregea Barbastro hartu ondoren bereganatu zuen garaile-tituluarekin agertzen da. Taifa-artearen eraikin handi bakarra da gaur egun arte iraun duena, eta horregatik osatzen du, Kordobako meskitarekin eta Granadako Alhambrarekin batera, arkitektura hispano-musulmanaren funtsezko hirukotea. Haren sustraiak Siriako basamortuko jauregi omeiarretan daude.

Merezi du apaindurari arretaz begiratzea: arku mixtilineoak, «S» formako abiaburuak, ataurike kalatuzko gainazal zabalak eta gero eta abstraktuagoak diren landare-motiboko igeltserotzak. Irtenbide horiek Itsasarteko bi aldeetako arte almorabide eta almohadean utzi zuten arrastoa, eta geometriarako joerak arte nazaria iragartzen du.

Alfontso I.a Borrokalariak 1118an Zaragoza konkistatu ondoren, jauregia Aragoiko erregeen esku geratu zen eta Aragoiko mudejar artearen gune nagusi bihurtu zen; haren aztarnak Gizateriaren Ondare dira 1986az geroztik. Hemen bizi izan zen Pedro IV.a Zeremoniatsua, eta 1492an goiko solairua berritu zen Errege-Erregina Katolikoen jauregi gisa. 1593tik aurrera estilo errenazentistako gotorleku izan zen —horren arrastoak lubakian eta lorategietan ikus daitezke oraindik—, eta gero kuartel.

Independentzia Gerrako Zaragozako Setioek kalte larriak eragin zizkioten, baina XX. mendearen bigarren erdiko zaharberritzeak bere distira itzuli zion. Erromatar harresitik kanpo jaio zen, La Almozarako lautadan, baina gaur egun hiri barruan dago, lorategi txiki batez inguratuta, eta Aragoiko Gorteen egoitza da.