Cristo de la Luz meskita

Toledoko alde zaharraren erdi-erdian ezkutatzen da hiriaren iragan andalusiarra hobekien erakusten duen eraikinetako bat. Hiriak izan zituen hamar meskitetatik, Bab al-Mardumekoa da mendeen joanari ondoen eutsi diona, eta hura bisitatuz gero, zuzenean ikus daiteke garai musulmaneko erlijio-arkitektura, ia etxe baten neurriko espazio batean.

Fatxadak berak kontatzen du noiz jaio zen: zerrenda epigrafiko batek gogorarazten du 999. urtean eraiki zela, Kordobako Kaliferriaren distirarik handieneko garaian. Ez zen meskita nagusi handi bat, hirira sartzeko ateetako bati lotutako otoitz-leku xume bat baizik: Bab al-Mardumeko ateari, hain zuzen, eta hortik datorkio izena. Bertan otoitz egiten zuten Toledora iritsi berriek edo bideari ekiteko prestatzen zirenek, eta horrek igarobide eta barnebilketa-leku itxura ematen dio aldi berean.

Kristauek hiria konkistatu ondoren, Alfontso VI.ak Done Joanen ordenako zaldunei eman zien eraikina, eta haiek Gurutze Santuaren babespeko ermita bihurtu zuten. XII. mendean elementu berriak gehitu zitzaizkion, batez ere abside bat, eta handitze horrek balio apartekoa du: ezagutzen den arte mudejarraren adibiderik zaharrena dela uste da. Horrela, esparru berean bizi dira distira kalifalaren azken izpiak eta, denborarekin, Espainiako paisaia monumentalaren zati handi bat definituko zuen estilo baten hastapenak.

Gaur egun ezagutzen den izenak ere badu bere istorio txikia. Ermita gisa sagaratu zutenean, gurutziltzatutako Kristo bat jarri zuten bertan, eta geroago Argiaren Ama Birjinaren irudi batek ordezkatu zuen, gaur egun desagertua; debozio horretatik dator Cristo de la Luz izena. Gaur egun espazio desakralizatua da, eta horri esker lasai ibil daiteke bertan, bi tradizio elkarren gainean nola dauden, bata bestea ezabatu gabe, erreparatuz.