San Pedro de la Rúa eliza

Lizarran, gutxi dira San Pedro de la Rúara daraman eskailera igotzea bezain bisita atseginak; Gustavo de Maeztu Museoaren parean dago eskailera hori. Goian, XIII. mendearen erdialdeko atea dago zain, Zirauki San Roman elizakoaren eta Gares Santiago elizakoaren ahizpa, eta bertan kapitelek eta arkiboltek landare-, geometria- eta irudi-motiboak erakusten dituzte. Merezi du ate-zangoei arreta jartzea: sirena, zentauroa, harpiak eta grifoak, jatorri klasikoko eta zentzu eskatologikoko errepertorioa osatuz.

Multzoaren bitxia, ordea, klaustroa da, 1170 ingurukoa. Mendebaldeko eta iparraldeko galeriak baino ez ditu gordetzen, 1572an gaztelar tropek ondoko Zaratanborreko gaztelua eraisteak partez berekin eraman baitzuen. Geratzen dena nahikoa da haren ospea ulertzeko: lehen mailako kapitelak, esku desberdinek landuak, Donejakue Bideak forma artistiko berriak nola zabaltzen zituen erakusten dutenak. Kristoren eta santuen bizitzako eszenen ondoan —horien artean, San Andresen istorioa—, harpiak, sirena hegodunak, esfingeak eta landare-motiboak agertzen dira.

XIII. mendean San Pedro Nagusia izenez ezaguna zen jada; 1174tik parrokia gisa ageri da, eta 1256an hiriko eliza nagusiaren titulua lortu zuen. Barrualdea hainbat garaitako liburu bat da: XII. mendearen azken laurdeneko burualdea, XIII. mendeko nabeak, XV. mendeko tracería gotikoko leiho handia dorrean, eta XVI. eta XVII. mendeetako estalkiak.

Altxorren artean nabarmentzen dira Arrosarioko Ama Birjinaren erretaula, XIV. mendeko O-ko Ama Birjina batekin; Gurutziltzatuaren erretaula, XIII. mendeko Kristo erromaniko bat gordetzen duena; eta presbiterioko Belengo Ama Birjina, Hilobi Santutik ekarria. Koru azpian, aulkiteria barroko baten ondoan, XII. mendeko bataio-ontziak irauten du, jatorrizko tenpluko objektu liturgiko bakarrak. Lizarrako zaindari den San Andresen kapera barrokoak, 1706tik aurrera eraikia eta erretaula errokokoa duenak, gertaera mingots bat ere gogorarazten du: 1979ko lapurreta, «Erik Belgikarrak» bultzatua, eta haren piezetatik bat ere ez da berreskuratu.