Xàtivako gaztelua

Hiri gutxi ezagutzen dira hain ondo monumentu batean nola Xàtiva bere gazteluan. Bidaiariak goian aurkitzen duena ez da gotorleku bakarra, bi baizik, multzo berean elkartuta, hiriaren gainean Vernisa mendilerroari begira. Izaera bikoitz hori da haren ezaugarririk bereziena, eta beste hainbat gaztelutatik bereizten duena.

Bi barrutiek izen propioa dute. Hiritik begiratuta, ezkerrekoa Gaztelu Txikia da, eta eskuinekoa, Gaztelu Handia. Komeni da bereizketa hori argi izatea igo aurretik, multzoa elkar osatzen duten gotorleku pare gisa ulertzen laguntzen baitu, eta ez eraikin bakartu gisa.

Arkitekturari dagokionez, gaztelua gotiko valentziarrari atxikitzen zaio, lurralde hauetako ondarearen zati handi bati izaera ematen dion estiloari. Hizkera gotiko hori da bisitariak bilatu behar duena haren harresiak eta gelak zeharkatzean.

Gazteluak Xàtivarentzat duen garrantzia harresietatik urrun ere nabari da. Nahikoa da hiriaren armarriari erreparatzea: erdian dorre bat agertzen da, eta hartatik bi beso harresitu ateratzen dira, bakoitza gaztelu batekin amaituta. Hain zuzen ere, bi gotorlekuak dira, Txikia eta Handia, tokiko nortasunaren ikur bihurtuak.

Horregatik, merezi du armarria buruan dela iristea eta, bertan bertan, marrazki heraldiko hori bidaiariaren begien aurrean nola gauzatzen den ikustea, hiria oinetan eta Vernisa mendilerroa parean dituela.