Jumillako gaztelua

Jumillara iristea nahikoa da ulertzeko zergatik bihurtu den bertako gaztelua herriaren ikurretako bat. Gotorlekua etxe-multzoa menderatzen duen muino baten gainean altxatzen da, eta haren silueta bidaiariarekin batera doa herriko ia edozein txokotatik. Bisitatu ez ezik, orientatzeko eta haren oinetan hiri-paisaia nola osatuz joan den ulertzeko erreferentzia gisa balio duten eraikin horietako bat da.

Gaur egun gordetzen dena Erdi Arokoa da batez ere, eta haren hormetan penintsulako historiaren bi aro oso desberdin gainjartzen dira. Alde batetik, arabiar nagusitasunarena; bestetik, ondoren etorri ziren erresuma kristauena. Ondare bikoitz horrek lurralde honek eskuz aldatu zuen eta gotorlekuak eskualdea kontrolatzeko funtsezko piezak ziren mendeen laburpen txiki bihurtzen du esparrua.

Baina muino honen historia askoz lehenago hasten da, bertako dorreak eta harresiak altxatu baino lehen. Historiaurretik, hainbat herrik aukeratu zuten lekua bizitokitzat, Erdi Aroko eraikitzaileek geroago baliatuko zuten kokaleku garai berak erakarrita, zalantzarik gabe. Hona igotzea, nolabait, gune berean milaka urtetan zehar izandako giza okupazioa zeharkatzea da.

Merezi du bisitari presarik gabeko denbora bat eskaintzea: muinora igotzean Jumilla goitik ikus daiteke, eta gotorlekuaren eta hark babesten zuen herriaren arteko lotura antzeman. Hori da herrian zehar egindako ibilaldia osatzeko eta bertako biztanleek zergatik jotzen duten beren nortasunaren funtsezko zatitzat ulertzeko modurik onena.