San Vicente de la Sonsierrako gaztelua

San Vicente de la Sonsierrara iristean egin beharreko lehen gauza gora igotzea da. Herriaren goialdean, Ebroren harana menderatzen duen muino baten gainean, gaztelua altxatzen da, eta haren harresietatik berehala ulertzen da zergatik erabaki zuen norbaitek hain zuzen ere leku hau gotortzea: ibaia, Errioxa Garaiko lurrak eta beste ertza begien bistan geratzen dira, bisitariaren oinetan zabaldutako mapa bat bezala.

Nafarroako erresumak eraiki zuen gotorlekua XII. mendean, hegoaldeko muga Gaztelaren aurrean babesteko. Ez zen nolanahiko gotorlekua: Guardiatik Bastidaraino zihoan defentsa-lerroaren parte zen, eta Nafarroak Ebroren ertzean zuen gotorlekurik handiena izatera iritsi zen. Ibaiaren beste aldera begiratzea besterik ez dago antzinako arerioa aurkitzeko: Davalilloko gaztelua, Gaztelarena zena. Biek elkarri begiratzen diote gaur egun ere, harana muga-lurra zen garai baten lekuko.

Gaztelua hareharrizko harlanduz eraikita dago, egitura sendo eta trinkokoa. Sendotasun horrek, haranaren gaineko kokapen pribilegiatuarekin batera, ia menderaezina zen gotorleku bihurtuko zuen seguruenik, eta gaur egun ere indar lasaiaren sentsazio hori transmititzen du.

Bisita ez da gotorlekura mugatzen. Gaztelua harresiz inguratutako barruti baten parte da, eta bertan arreta merezi duten beste eraikin batzuk daude: erlojuaren dorrea deritzona, Goiko San Joan ermita eta Andra Mari Nagusiaren parrokia-eliza. Multzo hori ibiltzeak herriaren bihotz historikoaren berri ematen du, muinoaren goialdean militarra eta erlijiosoa elkarrekin bizi diren tokian.

Gazteluak Espainiako Ondare Historikoko ondasun gisa babesa du, Errioxako Sonsierraren historiaren zati handi bat laburbiltzen duen leku batek merezi duen aitortza.