Sóller

Mallorcako herri gutxik gordetzen dute Sóllerrek bezain oroimen bizia. Maiatzero, herriak jai batean berpizten du 1561eko eguna, Uchali eta Iusuf-Arraisen agindupean hogeita bi galeoiz osatutako aljeriar kortsarioen armada indartsu batek ipar-mendebaldeko kostaldeko txoko hau aukeratu zuenean uhartearen aurkako erasoa abiarazteko. Historia hori ezagutzeak, haren kaleetan barrena ibili aurretik, erabat aldatzen du kaleei begiratzeko modua.

Kontakizunak baditu eleberri baten kutsua. Ontzidia Eivissan ura hartzera gelditu zela jakinarazita, mallorcarrak prestatu egin ziren, baina 1600 bat kortsario lehorreratu ziren inork ikusi gabe, eta bi taldetan banatu ziren: bata portura abiatu zen, eta besteak herria inguratu zuen iparraldetik arpilatzeko. Bi suren artean harrapatuta, herritarrek lehenik portua berreskuratu zuten, eta han itxaron zieten harrapakinez eta gatibuz zamatuta itzultzen zirenei; gero, itsaslabarretaraino egin zieten atzetik. Tradizioak gogoan ditu Can Tamanyko emakume ausartak, beren etxeko erasotzaileak amarruz garaitu zituztenak, baita bandido talde bat ere, zeinari laguntzak Felipe II.aren barkamena ekarri baitzion.

Arrisku hark arrastoa utzi zuen paisaian. XVI. mendetik aurrera Torre Picada eta Sóllerko Portuko gaztelua eraiki ziren, eta herriaren zati bat ere gotortu zen, nahiz eta harresi hartatik zati bakarra iraun duen, parrokia-elizaren ondoan; bilatzea merezi duen xehetasuna da.

Tramuntanako mendilerroan kokatutako udalerriak lau gune biltzen ditu: Sóller bera, Sóllerko Portua, L'Horta eta Biniaraix. Haren historia, ordea, kortsarioena baino askoz zaharragoa da: Muletan garai talaiotikoko aztarnak aurkitu dira, eta Roca Rojatik datoz Balear historiaurreko jainko gudari baten brontzezko hiru estatua, K.a. IV. eta III. mendeen artekoak, gaur egun Mallorcako Museoan gordetzen direnak.