Níjar

Níjar herri bat baino askoz gehiago da: udalerri erraldoi baten hiriburua da, Almeriako probintziako zabalena, Mediterraneora begira dagoena eta ia berrogei herri biltzen dituena, besteak beste San José, San Isidro de Níjar edo Campohermoso. Bere alde zaharra, 2019az geroztik Espainiako Herririk Politenen artean dagoena, abiapuntu ezin hobea da hegoaldeko penintsulako paisaiarik bereziena ezagutzeko.

Bere lurraldearen zati handi bat Cabo de Gata-Níjar parke naturalaren barruan babestuta dago, Unescok 1999an Geoparke gisa aitortua. Hemen lur bolkanikoak gauza asko azaltzen ditu: erromatarren garaian jada harri bolkanikoko harrobiak, alunbre-meategiak eta gatzagak ustiatzen ziren, arrantzaz gain, eta jarduera horiek eraikin hidraulikoen, galtzaden eta ehorzketen aztarnak utzi zituzten, baita itsaspeko aurkikuntzak ere.

Baina Níjarren historia askoz lehenago hasten da. Los Escullosen harrizko irudiak aurkitu ziren, duela hamar mila urte inguruko giza presentzia adierazten dutenak, Mesolitoaren betean. Geroago, Neolitoaren amaieran eta Kobre Aroan, Los Millares kulturarekin lotutako herrixkak sortu ziren, eta Brontze Aroan El Argarrekin lotutakoak. El Barranqueten nekropolis kalkolitiko bat gordetzen da, Tarajaleko herrixkari lotua, tholos motako hamaika ehorzketarekin, eta Huebroko sakanak ere aurkikuntza nabarmenak eman ditu. Indusketak XIX. mendean hasi ziren Luis Siretekin, eta 1943an Georg Leisnerrek Las Peñicas eta El Tejar nekropolien berri jaso zuen.

Cabo de Gatako kostaldeak, portu natural ona izanik, feniziarrak erakarri zituen K.a. VIII. eta VI. mendeen artean, eta agian kartagotarrak ere; horiei egozten zaie balizko tenplu bat: Abienoren Ora Maritima-k Testa muinoan Afroditari eskainitako santutegi bat aipatzen duela dirudi. Garai bizantziarrean, Carthago Spartariatik gobernatuta, eremuak Afrika iparraldetik etorritako erasoak jasan zituen. Níjarren barrena ibiltzea, azken batean, geruza horiek guztiak aldi berean zeharkatzea da.