Sant Pere de Rodesko monasterioa

Abadia gutxik begiratzen diote Mediterraneoari Sant Pere de Rodesek bezala. Verdera mendiaren magalean eraikia, Creus lurmuturraren iparraldean, monasterioa terrazatan mailakatzen da San Salvador de Verderako gazteluaren hondakinen azpian —garai batean babesten zuen gaztelua—, eta Llançàko eta El Port de la Selvako badien gaineko ikuspegi paregabea eskaintzen du. Oso hurbil daude Santa Creu de Rodesko Erdi Aroko herrixkaren aztarnak; haietatik Santa Helenari eskainitako eliza aurreerromanikoa baino ez da zutik geratzen.

Multzoaren bihotza eliza da, 1022an sagaratua. Latindar gurutze formako oinplanoa, kanoi-gangaz estalitako hiru nabe, korintoar kutsuko kapitelak dituen zutabe bikoitza zokalo altu baten gainean eta absidearen inguruko korridorea —haren azpian kripta irekitzen da—: horiek guztiek garaiko ezeren antzik ez duen eta erromatar berantiarreko arkitektura gogorarazten duen erromanikoa osatzen dute. Izan ere, zutabe batzuk lehenagoko erromatar eraikin batetik datoz. Herentzia karolingiar, aurreerromaniko eta erromatarraren nahasketa horrek erromaniko katalanaren gailurretako bat bihurtzen du.

XII. mendeko klaustroaren inguruan antolatzen dira gainerako gelak. Mendebaldeko fatxadan oinplano karratuko kanpandorrea altxatzen da, mende berekoa eta eragin lombardiarrekoa, omenaldi-dorrearen ondoan; azken hori, ziurrenik, X. mendean hasi zuten eraikitzen.

Bere jatorria misterio bat da oraindik. Kondairak dioenez, barbaroengandik ihesi, San Pedroren erlikiekin lehorreratu ziren fraideek sortu zuten, baina lehen agiriak, 878koak, monasterio-gelaxka soil gisa aipatzen du; 945ean, berriz, abadea zuen monasterio beneditarra zen jada. Empúriesko konderriari lotuta, XI. eta XII. mendeetan bizi izan zuen bere distirarik handiena, erromesaldi eta jubileoetarako leku gisa. XVII. mendetik aurrera arpilatua izan ondoren, fraideek 1793an utzi zuten. 1930ean monumentu nazional izendatu zuten, eta 1990eko eta 1991ko indusketek argitara atera zituzten XI. mendeko klaustroa, XII. mendea baino lehenagoko pinturak eta Erdi Aroko nekropoli bat.