Sant Llorenç del Munteko monasterioa

Monumentu gutxik eskatzen dute eta ematen dute Sant Llorenç del Muntek adina. Monasterioak La Molaren gailurra koroatzen du, Sant Llorenç del Munt i l'Obac parke naturalaren erdian, Bages eta Vallès Occidental artean, Matadeperako udal-mugartean. Hona ez da kasualitatez iristen: igo egin behar da, eta gailurrera heltzean harri gorrixkazko eliza erromaniko bat agertzen da, soila eta trinkoa, mendiak berak sortua balitz bezala.

Gaur egun ikus daitekeena XIX. mendearen amaieran eta XX.aren erdialdean egindako berreraikuntza baten emaitza da, baina XI. mendearen erdialdean jasotako egiturarekiko leiala. Leialtasun horri esker, gordetzen diren monasterio erromaniko huts bakanetako bat da. Bitxikeria da Sant Cugateko abadiaren kopia zehatza dela, erdi tamainan; abadia horrek bultzatu zuen eraikuntza, eta ia beti haren mende egon zen. Hiru habearte, arku toralen gainean zinborrioa eusten duen transeptua eta kanpandorre bat, dena tokiko harri xume eta leundu gabeekin. Apaingarririk ez: ate txiki bat besterik ez, eta arkitektura biluziaren adierazkortasuna.

Bere historia X. mendean hasten da, dokumentuek gailurreko elizez hitz egiten dutenean; horien artean, Borrell II.a kondeak Sant Cugateko abadeari egindako dohaintza bat eta Terrassako senar-emazte batek, Ansolf eta Rímulak, egindako beste bat. 1014an monasterio gisa aipatzen da jada, eta 1018an abade propioa du. Sarrazenoek lautada arpilatzen zuten bitartean, badirudi gailurra salbu geratu zela, eta horrek obra erromanikoa erraztu zuen; seguru asko 1045ean hasi zen, eta 1064an sagaratu zuten Bartzelonako apezpikuak eta kondeek.

XII. mendetik aurrera gainbehera etorri zen: monje beneditarren bat 1608ra arte iraun zuen, eta 1637an apaiz bat ageri da oraindik, abandonuaren aurretik. Azken kolpea Napoleonen tropek eman zuten 1809ko martxoaren 30ean: geratzen zena suntsitu zuten, eta abadeen hilobiak ere profanatu zituzten.