Mombeltrango gaztelua

Mendilerroaren azken mailan begiratoki, Mombeltrango gazteluak sakan osoa zaintzen du, jatorri militarraz zalantzarik uzten ez duen kokaleku batetik. Beltrán de la Cuevak, Alburquerqueko lehen dukeak, eraikiarazi zuen, eta horregatik Alburquerqueko dukeen gaztelua ere deitzen zaio. Erakusten dituen armarrietan oinarrituta, Cooper historialariak 1462 eta 1474 artean kokatzen ditu obrak, eta Juan Guasi egozten dizkio, Belmonteko eta Manzanares el Realeko gazteluekin duen antzekotasunagatik.

Hurbiltzean ikusten den lehen gauza barbakana da: ezponda nabarmena duen horma baxu bat, gorputz nagusia inguratzen duena; gorputz hori oinplano laukizuzenekoa da, eta izkinetan dorreekin indartuta dago. Multzo osoa almena karratuz koroatuta dago; erdiko gunean, defentsarako mentsulak diruditen arku txikien ilaren gainean daude, baina, egiaz, apaingarri hutsak dira, garai hartako arkitektura nobiliarioari egindako keinu bat.

Gazteluak izaera aldatu zuen XVI. mendean, Francisco Fernández de la Cuevak, bigarren dukeak, bizileku bihurtzeko berritu zuenean. Litekeena da orduan jatorrizko lubakia bete izana eta zubi altxagarria desagertu izana, gaur egun ere sarrera gisa erabiltzen den errenazimentuko atariak ordezkatuta. Zubitxoaren aurrean, gainera, XVIII. mendeko beste atari bat dago, bere zaintza-dorretxoek alboetan dituztela.

Barrutik, eraikina oso hondatuta dago, baina oraindik ere antolaketa irakur daiteke: zutabedun patio bat erdian, eta haren inguruan banatzen ziren jaunen gelak, kapera eta zerbitzuko gelak. Dorreek ganga-sabaiak gordetzen dituzte, eta omenaldi-dorreak defentsarako baliabide burutsu bat du: zurezko solairu desmuntagarriei esker, erasotzaileek ezin zuten barrutik gora igo.

Mendeetan zehar, gotorlekua Alburquerqueko Etxeari lotuta egon da, eta haren titularrek noizean behin bizi izan dira bertan. 1949az geroztik kultura-intereseko ondasun gisa babestuta dago.