Leongo San Isidoro errege kolegiata

Leku gutxik eskaintzen dute erromanikora hain bizi begiratzeko aukera Leongo erdigunean dagoen San Isidoro errege kolegiatak bezala. Bere altxor nagusia elizaren oinetan dago: Errege Panteoia, horma-pintura erromanikoa eta jatorrizko kapitelak gordetzen dituen gunea, eta horregatik bere garaiko mundu erromanikoan pieza paregabetzat hartzen da. Merezi du lasai bisitatzea, hemen arkitektura, eskultura eta kolorea leku gutxitan bezala uztartzen baitira.

XI. eta XII. mendeetan zehar eraiki eta handitutako multzoa Espainiako erromanikoaren adibiderik nabarmenenen artean dago, ez bakarrik bere historiagatik eta eraikinagatik, baita gure egunetara iritsi diren garai hartako luxuzko objektuengatik ere. Gaur ikusten duguna izan aurretik, San Pelayori eskainitako monasterioa izan zen, eta uste da haren zimenduen azpian erromatar tenplu bat ere egon zela.

Izen aldaketa San Isidororen gorpuzkiak Leonera eraman zituztenean iritsi zen; Sevillako apezpikua izan zen, eta Espainietako Doktorea bezala ezagutzen da. Harrezkero, tenpluak haren izena darama, Sevillako jakintsuaren oroimenari betiko lotuta.

Kanpoaldea ibiltzean, komeni da atariei erreparatzea. Hegoaldeko fatxadan Bildotsaren Atea eta Barkamenaren Atea daude, eta iparraldean Kapitulu Atea deritzona. Panteoiarekin batera, Leongo lurretako arte erromanikoaren lehen adierazpenak dira. Fernando I.ak eta Santxak bultzatutako hasierako eraikinaren aztarna batzuk geratzen dira oraindik elizan, nahiz eta denboraren poderioz erreforma eta gehigarri gotiko, errenazentista eta barrokoak pilatu ziren, gaur jatorrizko lanarekin batera bizi direnak.

Bere balioa oso goiz aitortu zen ofizialki: 1910eko otsailaren 9az geroztik Monumentu Historiko-Artistiko izendatuta dago, eta edozein bisitarik ulertzen du titulu hori ateak zeharkatu bezain laster.