Salbatzailearen basilika

Burrianako Elizaren plazaren erdian dago Salbatzailearen basilika, asmo argi batekin sortu zen tenplua: Jaume I.ak Al-Balensiya erresuma musulmanaren konkistan lortu zuen lehen garaipen militar handia harrian jasota uztea. XIII. mendearen amaieran hasi ziren obrak, eta komeni da jakitea, bisitatzean, oroitzapenezko monumentua eta botere-adierazpena dela aldi berean.

Izaera propagandistiko hori ulertzen da garai hartako paisaia irudikatuz gero. Planako landa-medinetako meskita xumeen aldean, osorik harriz eraikitako eliza hark harrituta utziko zituen inguruko herrietako bizilagun musulmanak. Haren monumentaltasuna ez zen kasualitatea: konkistatzaileekin batera zetorren ordena berriaz mintzo zen.

Konkistatutako hirietako beste hainbat fundaziotan bezala, tenplua Andre Maria Birjinari eskaini zitzaion lehenik. XIV. mendearen erdialdera arte ez zen Jesukristo Salbatzailearen advokaziopean jarri, gaur egun ezaguna den izenarekin.

Ikusten dugun eraikina zenbait mendetako aldaketen emaitza da. XVII. mendean, erreforma barroko batek haren itxura eraldatu zuen; XVIII.ean, Jaunartzearen kapera gehitu zitzaion, eta XIX.ean nabea bi tarte gehiagorekin luzatu zen. XX. mendean, Gerra Zibilaren ondoren, burualdearen jatorrizko itxura gotikoa berreskuratzea erabaki zen, eta hori da gaur egun haren erakargarritasun handienetako bat Valentziako gotikoa estimatzen dutenentzat.

Haren historia berrienak aitortza garrantzitsu bat ekarri zion: 2013ko ekainaren 16an, Frantzisko aita santuak basilika txiki mailara jaso zuen, eta titulu horrek nabarmentzen du tenplu honek Burrianako bizitzan eta oroimenean gaur egun ere duen pisua.