Sant Cugateko Dorre Beltza

Dorre Beltzean arreta ematen duen lehen gauza hormen kolorea da: gaur egun ezagutzen den izena eman dion harri iluna. Bi errekaren arteko gune natural batean altxatzen da, Gausac haranaren sarreran bertan, Collserola mendilerroak Vallèseko lautadaren hegoaldeko soroei bidea uzten dien tokian. Leku honetatik begiradak iparralderako zerumuga osoa hartzen du, eta horrek ondo azaltzen du zergatik nahi izan zuen norbaitek hemen eraikuntza militar bat altxatu.

Eraikin erromanikoa oso egoera onean iritsi da gure egunetara. Oinplano karratua eta hiru solairu ditu, eta dorre karratu bat atxikita du izkinetako batean. Merezi du fatxadako xehetasunei erreparatzea: leiho batzuk bikoitzak dira, eta sarrerako atea erdi-puntuko arku baten azpian irekitzen da, Erdi Aroko jatorria salatzen duten ezaugarriak.

Bere historia XII. mendean hasten da, Ermengol abadearen garaian altxatutako Ricanli edo Ricard izeneko gaztelu bat zegoenean hemen. Badirudi geroago berreraiki zela, XIV. eta XV. mendeen artean. Ezagutzen diren lehen biztanleak Vilanovatarrak izan ziren, XII. mende berean, eta ondoren jabetza Palou familiaren eskuetara igaro zen.

Ez zen bizitza lasaia izan gotorleku honena. Erdi Aroaren zati handi batean, haren jabeek auziak izan zituzten Sant Cugateko monasterio boteretsuarekin, eraikuntzaren aurka baitzegoen; pasarte horrek laguntzen du Erdi Aroko Vallèsen jaunen eta abadien arteko tirabirak ulertzen.

1842az geroztik dorrea jabetza pribatua da eta Rabadà familiarena da; beraz, zentzuzkoena kanpotik gozatzea da, mendilerroaren eta lautadaren arteko txoko honetan zehar paseo bat aprobetxatuz.