El Escorialgo monasterioa

Europan eraikin gutxik biltzen dituzte El Escorialek beste funtzio teilatu beraren azpian. Errege-jauregia, basilika, Espainiako erregeak atseden hartzen duten panteoia, liburutegia, ikastetxea eta monasterioa elkarrekin bizi dira hogeita hamahiru mila metro koadrotik gorako multzo batean, Abantos mendiaren hegoaldeko mazelan kokatua, mila metrotik gorako altueran, Guadarramako mendilerroa atzealde gisa duela. Ez da harritzekoa XVI. mendearen amaieratik Munduko Zortzigarren Mirari gisa ezagutu izana.

Lan erraldoi honen atzean gizon bakar baten borondatea dago: Felipe II.arena, pentsamolde errenazentistako printzea, XVI. mendearen bigarren erdian multzoa bere arkitekto Juan Bautista de Toledorekin batera asmatu zuena. Obrak 1563 eta 1584 artean eraiki ziren, eta geroago Juan de Herrera, Juan de Minjares, Giovanni Battista Castello, el Bergamasco, eta Francisco de Mora bezalako izenek parte hartu zuten haietan. Traza Unibertsala deritzonaren ereduari jarraituz marraztutako proiektutik sortu zen estilo herreriarra, platereskoaren apaindura atzean utzi eta klasizismo soil eta apaingabea besarkatu zuena.

Baina El Escorial ez da arkitektura soilik. Haren gelak zeharkatzen dituenak benetako museo bat aurkituko du: margolanak, eskulturak, kantu-liburuak, pergaminoak, apaingarri liturgikoak eta mota guztietako objektu sakratu eta gortekoak. Haren ikonografia aberats eta konplexuak askotariko interpretazioak eragin ditu historialari, miresle eta kritikarien artean; hala, bisitak erregeak bere lana kargatu nahi izan zuen ikurrak deszifratzera ere gonbidatzen du.

Monasterioa jeronimoen monjeek sortu zuten, eta gaur egun fraide agustinoak bizi dira bertan; jauregia, berriz, errege-familiaren egoitza izan zen mendeetan zehar. UNESCOk 1984an Gizateriaren Ondare izendatu zuen, eta Patrimonio Nacionalek kudeatzen du; Madrilgo Erkidegoko bisita handienetako bat da, eta Espainiako eta Europako Errenazimenduaren adibiderik bereziena.