Getariako San Salbatore eliza

Eliza gutxik harritzen dute atea igaro bezain laster Getariako San Salbatorek bezainbeste. Zorua ez da laua: tenplua lurraren maldara egokitzen da, eta haren maila desberdinek, presbiterio goratuarekin, ohiz kanpoko perspektiba sortzen dute. Gainean, triforio kalatu ikusgarri batek barruko perimetro osoa inguratzen du, eta ojiba-ganga oso lirainek ixten dute hiru nabeko espazio gotikoa, nabe bakoitza hiru zatitan banatuta.

Eraikinaren historia Gipuzkoarenarekin estu lotuta dago. Hemen egin ziren, 1397an, lurraldeko lehen Batzar Nagusiak, eta horrek erakusten du zer garrantzi zuen jada garai hartan tenplu honek, gutxienez XIV. mendetik dokumentatuta dagoenak. Eta litekeena da haren bataiarrian bataiatu izana Juan Sebastian Elkano, herriko seme ospetsuena. Gaur egun Monumentu Nazional izendatuta dago.

Jatorria Erdi Arokoa badu ere, eraikinaren zatirik handiena XVI. eta XVIII. mendeen artean altxatu zen, osorik hareharrizko harlanduz. Merezi du haren bi dorreei arreta jartzea. Iparraldekoa, moztua eta Inkisizioaren Dorrea izenez ezaguna, zaharrena da. Besteak, sei gorputzekoak, Pedro de Alzagaren proiektua izan zen, eta sorrera luze-luzea izan zuen: obrak 1525ean hasi eta 1755era arte ez ziren amaitu. Handik bost urtera eskas, tximista batek haren goiko aldea suntsitu zuen. XIX. mendea ere ez zen atsegina izan elizarentzat, eta konponketa ugari behar izan zituen Karlistaldietan jasandako kalteen ondoren.

Ez da komeni joatea Katrapona pasabidea bilatu gabe; absidearen azpitik igarotzen da, eta alde zaharra arrantza-portuarekin lotzen du. Hura zeharkatzea da modurik onena ulertzeko nola eliza eta itsasoa beti izan diren eguneroko bizimodu beraren parte Getarian.