Tiobreko San Martin eliza

Erdi Aroko artea gustuko duela Betanzosera hurbiltzen denak ia derrigorrezko hitzordua du hiriaren kanpoaldean, Tiobren. Bertan dago San Martin eliza, Coruñako probintzia osoko landa-eliza erromanikoen artean ondoen kontserbatutako adibideetako bat jotzen dena. Ez da neurri handiko monumentua, ezta nazioartean ospetsua ere, eta hain zuzen horretan datza haren erakargarritasunaren zati handi bat: Erdi Aro betean Galiziako landa-eremua ereinda utzi zuen erlijio-arkitekturaren lekukotasun benetakoa da.

XII. mendearen amaieraren eta XIII.aren hasieraren artean eraiki zen, erromanikoa heldutasunean zegoen eta forma berriei bidea ematen hasia zen garai batean. Hura bisitatzea trantsizio-une horri begiratzea da, bere antzinatasuneko eta izaera apaleko tenpluetan ohikoa ez den egoeran guganaino iritsi den eraikin baten bidez.

Kokalekuak interes berezia ematen dio bisitari. Eliza Betanzos-O-Vello izenez ezagutzen den lekuan dago, eta izen horrek berak jakin-mina pizten du, «Betanzos zahar» bati egiten baitio erreferentzia eta gune honen eta inguruko hiriaren historiaren arteko lotura sakona iradokitzen baitu.

Tiobreko San Martin herriko parrokia-eliza da gaur egun ere; beraz, ez da museoko pieza bat, zortzi mende baino gehiagoren ondoren jatorrizko funtzioari eusten dion tenplu bizia baizik. Betanzosko udalerria ezagutzen ari den bidaiariak merezi du denbora pixka bat gordetzea harainoko bidea egin eta Coruñako landa-erromanikoaren adierazgarri onenetako bat lasai-lasai begietsi ahal izateko.